چشمه ظلمات، چشمه‌ای جوشان است در روستای زیبای «نوجان»، در ۲۰ کیلومتری شمال کرج.
این چشمه و ده‌ها چشمه‌ی دیگر که عمدتاً نام «آب زندگانی» و «چشمه حیات» بر خود دارند، به‌نوعی با طراوت، زیبایی، شادمانی، جوانی و حیات پیوند خورده‌اند. شگفت آنکه «چشمه ظلمات» و نیز چندین روستا و چشمه‌ی دیگر در سراسر کشور که همین نام، و گاه نام عجیب «ظلم‌آباد» را بر خود دارند، از قضا هیچ نسبتی با ظلم و ستم و جهل و تاریکی ندارند، بلکه کنایه‌ای‌اند از آب حیات، همان که اولیا و پیامبرانی چون خضر و الیاس در جست‌وجویش بودند.
همان آبی که گفته‌اند اسکندر نیز در پی آن رفت، و — به شنیده‌ی من از یکی از مورخان بزرگ — گفته‌اند کریستف کلمب هم در طلب آب حیات، راه دریا را پیش گرفت و به آمریکا رسید.
در تاریخ، صراحت بیشتری هست: خوان پونسه دِ لئون، همراه و دستیار کلمب که فلوریدا را کشف کرد، از آغاز اعلام کرده بود که در آن‌سوی دور، در «ظلمات» سرزمین‌های پوشیده و نادیدنی، در جست‌وجوی آب زندگانی و اکسیر جوانی است.
در سال‌های اخیر نیز ماجرای جست‌وجوی آب حیات و اکسیر جوانی حتی تا محافل بالاترین تصمیم‌گیران جهان کشیده شده است؛ چنانکه مدتی پیش، در جریان یک اجلاس بین‌المللی، بخش‌هایی از گفت‌وگوی منتشرشده میان دو رهبر مطرح جهان — ولادیمیر پوتین و شی‌جین‌پینگ — که در فضای عمومی منتشر شد، در این خصوص بود.
خاطره‌ای از این زمینه دارم که در استانبول ترکیه رخ داد؛ آن را در نوشته‌ای دیگر باز خواهم گفت.
به هر حال، آب حیات چیزی جز عشق، محبت، خرد، دانش و آگاهی نیست؛ و این‌ها همه، یک‌جا در کتاب، کتابت و کتابخوانی گرد آمده‌اند. کتاب، همان چشمه‌ی زندگانی است که هرگز از جوشش نمی‌ایستد؛
این کیست این، این کیست این، این یوسف ثانی است این
خضر است و الیاس این مگر یا آب حیوانی است این
این باغ روحانی است این، یا بزم یزدانی است این
سرمه سپاهانی است این، یا نور سبحانی است این
آن جان جان افزاست این، یا جنت المأواست این
ساقی خوب ماست این، یا باده جانی است این
مهراب رجبی
“ژئوپلیتسین، نویسنده و فعال صلح”
۲۰ آبان ۱۴۰۵
